2011-04-29T10:43:00.000-07:00

Luchtfoto van Naarden uit 1935

2011-04-29T10:14:00.000-07:00

Evacuatie vesting Naarden 14 mei 1940

zie: http://evacuation-naarden-1940.blogspot.com

World War II, Germany invaded on 10 May 1940 the Netherlands withoud warning, crushed Dutch resistance and wantonly Rotterdam. The queen Wilhelmina and her government fled abroad. Near Amsterdam is the Walled Town Naarden. On 14 May 1940 take place the evacuation of the inhabitants of Naarden.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog viel het Duitse leger op 10 mei 1940 zonder waarschuwing Nederland binnen, brak de weerstand van het Nederlandse leger en vernielde Rotterdam. Koningin Wilhelmina en de regering vluchtte. Oostelijk van Amsterdam ligt de vestingstad Naarden. Op 14 mei1940 moesten de inwoners van Naarden evacueren.

----------------------------------------------------------------

Bussumsche Courant - Donderdag 16 mei 1940

EVACUATIE - LIEF EN LEED
NAARDEN
In de vesting ziet alles er weer als normaal
uit, de burgerij is weergekeerd, en het leven
gaat zijn gewonen gang. Gisteravond is een
gedeelte van de Motorartillerie, dat bij het
afkondigen van de mobilisatie vertrokken was, in
de Weeshuiskazene weergekeerd. Het was
Dinsdagmiddag een hele consternatie, toen de
Vestingbewoners plotseling geëvacueerd moesten
worden, en met pak en zak vertrekken om in de
buitenwijken van Naarden onderkomen te zoeken.
Tusschen vier en zes uur trok een tragische
stoet over de Beatrixbrug, sjouwende menschen,
kinderen, bepakte fietsen, enkele wagens en
auto's, maar in de buitenwijken stonden de
huizen gastvrij open en iedereen vond een
plaats. Verlaten van burgers, doch geheel bezet
met Nederlandsche militairen, bleef het oude
Naarden achter, men vreesde voor het lot van de
Vesting. Doch slechts enkele uren na het
evacuatiebevel kwam het bericht, dat Nederland
de wapens had neergelegd, en een zucht van
verlichting ontsnapte vele Vestingbewoners, die
alle hoop mochten koesteren, have en goed weer
ongeschonden terug te zien.
En inderdaad is dit het geval geweest. Wel
gingen dien zelfden avond nog wilde geruchten
omtrent het afbranden van huizen (in het
schootsveld), doch bij informatie bleek, dat de
militairen slechts enkele schuurtjes aan de
buitenkant van de vesting vernield hadden, om
beter uitzicht te hebben. Woensdagmorgen (15
Mei) keerde de geheele bevolking dankbaar naar
huis terug en vonden, na korte afwezigheid,
alles keurig terug. De winkels werden weer
geopend, het leven hernam zijn gewonen gang.
Weldra stonden de ramen weer open en speelden de
kinderen langs de straat. Men "buurte" nog een
beetje, vertelde elkaar zijn wedervaren, maar
daarmee was alles voorbij.

Motorartillerie keert terug
Al spoedig deed het gerucht de ronde, dat de
soldaten van het 34ste Reg. Infanterie, die
veertien dagen geleden de kazerne verlieten,
terug zouden keeren. Dit bleek echter niet het
geval te zijn, want het was een deel van de 9e
Reg. Motorartillerie , dat onder commando van
Majoor Vrieswijk, na maandenlange afwezigheid
terug keerde in de vesting. Lang wachtten de
burgers op de straat om de incomste mede te
maken. Ongeveer tweehonderd man, van wie slechts
twee lichtgewond, arriveerden tenslotte. Voor
velen beteekende dit een gelukkig weerzien, en
menige traan van dankbaarheid vloeide. Immers
kwamen de mansschappen terug van de Grebbeberg,
waar zij midden in het vuur gelegen hadden.
Inmiddels is men in Naarden vol belangstelling
voor het lot van het 34ste Reg. Infanterie, dat
twee weken geleden naar de omgeving van
Rotterdam is overgebracht.
In spanning wacht men de berichten af. Wel doen
enkele geruchten de ronde, doch het is, juist in
deze dagen van spanning, ten hoogste zaak, aan
geruchten geen aandacht te schenken, noch te
verspreiden.
_____________________

Bussumsche Courant - Dinsdag 21 mei 1940
NAARDEN
Een drukke Zondag
De Duitse bezetting is aangekomen
NAARDEN . - In den afgeloopen Zondag is het in
de vesting Naarden, waar zich na den oorlog tal
van soldaten van verschillende wapens verzameld
hebben, bijzonder druk geweest.
Ouders, vrouwen en verloofden, die wisten, dat
hij, naar wien aller gedachten uitging, zich
ophield in de vestingstad, kwamen reeds vroeg in
den ochtend naar Naarden om hem te begroeten en
begrijpelijkerwijze speelde zich hierbij
hartroerende toneeltjes af. Tranen van vreugde
werden gestort bij het eerste weerzien !
Zoowel in de straten van Naarden als bij de
kazerne Weeshuis was het bijzonder druk. Hier
groepten de soldaten samen in afwachting of zij
bezoek zouden krijgen.
Vele familieleden kwamen met den trein, anderen
met de fiets en hoe gelukkig waren zij, wanneer
zij hun man of jongen weervonden ...
Allengs zag men hen wandelen in de vredige, door
zonlicht overgoten natuur. Soldaten met het kind
op den arm en daarnaast de gelukkige moeder! Ook
op de Rijksweg zag men vele wielrijders. Velen
hadden lange afstanden afgelegd en kwamen soms
geheel uit Overijssel en Drente op zoek naar
verwanten.

Duitsche bezetting gearriveerd
Zaterdagmorgen is in onze gemeente een Duitse
bezetting gearriveerd. De commandant der troepen
vervoegde zich op het stadhuis bij den
burgemeester, waarna de officieren hun bureau
vestigden in hotel "Bosch van Bredius", terwijl
de onderofficieren en manschappen, zestig in
getal, intrek namen in het landgoed "De Beek",
dat sedert kort verlaten is door de bewoners,
die naar Ned. Oost-Indie vertrokken zijn. Op het
terrein tegenover "Jan Tabak" werden de
veldkeukens geplaatst, terwijl aan de Oude Haven
in de stad een autocolonne is geplaatst. Deze
troepen zullen binnen enkele dagen vertrekken en
door nieuwe worden vervangen.
_________________________

Bussumsche Courant - Donderdag 23 Mei 1940
Is Naarden nu vesting of is zij het niet?
Het gebeurde op den laatsten oorlogsdag stemt
tot nadenken.
Maak van de wallen een ideaal wandelpark
Toen op den ochtend van den eersten Vrijdag in
Juni 1926 in Naarden de inhoud bekend werd van
het Koninklijk besluit van 28 Mei 1926, Stbld.
no 156, waarbij o.m. de vesting Naarden met het
Ronduit, de werken aan de Karnemelksloot en de
vijf batterijen ten zuiden van Naarden als
vestingwerken werden opgeheven, was er een grote
vreugde in de stad Naarden. Het gemeentebestuur
had al zooveel jaren gestreden voor de opheffing
van de knellende bepalingen der Kringenwet van
1853, zoodat het geen verwondering behoefde te
wekken dat de stad in feesttooi werd gezet.
Burgemeester Van Wettum sprak op den avond van
deze jubeldag o.m. de volgende woorden: " In de
snelle ontwikkeling van 't Gooi gedurende de
laatste 25 jaren heeft Naarden slechts een
gering aandeel gehad, geperst als zij zat in het
benauwde enge keurslijf van Vesting- en
Kringenwet. Doch nu zijn hare kluisters
gevallen; alom binnen haar grondgebied zal van
steen mogen gebouwd worden, de waarde der
gronden zal stijgen en het is te verwachten dat
de aanwas der bevolking nu ongehinderd, in
sterke mate zal toenemen."
De Naardensche burgervader heeft - dat bewijzen
de cijfers wel - inderdaad gelijk gekregen. Van
1 Januari 1928 af tot en met 31 December 1939
werden in de gemeente Naarden in totaal 1406
huizen voltooid. Verschillende uitgestrekte
buitenwijken verrezen in den loop der jaren en
Naarden greep de kans om een belangrijk aandeel
te nemen in de ontwikkeling van 't Gooi.
Er is na de opheffing van Naarden als vesting
een heele pennenstrijd gevoerd over de vraag wat
er nu met de wallen zou gebeuren. De een meende
dat alles nu maar bij het oude moest blijven,
een ander wilde "het keurslijf" verwijderen en
de vestingwallen slechten, terwijl een derde in
de wallen een ideale gelegenheid voor villabouw
zag. Veel is er - gelukkig - tot nu toe niet
gewijzigd, vooral ook omdat de vestingwerken in
het bezit van het departement van defensie
bleven en voor elke verandering zijn toestemming
vereischt werd. Zoo kreeg de gemeente
toestemming den Burgemeester Van Wettumweg door
de wallen heen te slaan en dat is de enige
belangrijke wijziging welke in de laatste
veertien jaren is aangebracht.
Wie echter mocht denken dat de vesting als
verdedigingswerk volkomen heeft afgedaan, is in
den laatsten tijd wel tot andere gedachten
gebracht. Onder den drang der omstandigheden is
men er toe overgegaan overal mitrailleersnesten
op de wallen aan te brengen en helaas heeft al
die graverij geen goed gedaan aan het
architectonische schoon der wallen. Maar bepaald
een ontgoocheling was 't, toen op dien
gedenkwaardigen Dinsdag 14 Mei j.l. plotseling
de stad ontruimd moest worden,. De geheele
bevolking werd naar de buitenwijken geëvacueerd,
het gemeentebestuur sloot het raadhuis en zocht
eveneens zijn heil elders in de gemeente en toen
alle burgers de vesting verlaten hadden, liet de
commandant de bruggen ophalen. De vesting was
gereed om den naderende vijand te ontvangen ...
Gelukkig voor de buitenwijkers kwam 't zoover
niet. Enkele uren later legde het Nederlandsche
leger de wapens neer, de vestingbruggen werden
omlaag gelaten en de bewoners van 't stadje
konden hun huizen weer betrekken. Maar wat zou
er gebeurd zijn als de strijd had voortgeduurd
en de commandant had aan zijn voornemen, om de
vesting met hand en tand te verdedigen, gevolg
gegeven?
Wij zullen op die vraag maar niet dieper ingaan,
doch wel wenschen wij op het gebeurde den nadruk
te leggen. De gevaren zijn nu achter den rug,
menschelijkerwijs gesproken behoeven wij tot in
lengte van dagen een herhaling niet te vreezen,
maar toch is 't goed als t.z.t. het
gemeentebestuur van Naarden debetreffende
instanties eens wijst op het Kon. besluit van 28
Mei 1926, Stbld. no. 156
Naarden is geen vesting meer en laat men nu
trachten te bereiken dat in de naaste toekomst
de wallen aan de gemeente worden overgedragen
met het doel er onder voorlichting van bekwame
vakmenschen een ideaal wandelpark van te maken.
Dan zal Naarden een attractie bezitten zooals
wellicht in heel ons land niet is te vinden.
_____________________

Bussumsche Courant - Donderdag 23 Mei 1940

DAGBOEK van een BUSSUMMER
MEERMALEN zijn in de laatste dagen van
oorlogsspanning onze gedachten teruggegaan naar
dien Zaterdag in October, toen onder leiding van
een volijverigen kapitein uit het Naardensche
garnizoen de soldaten in de buitenwijken van
Naarden met kwast en verfpot rondgingen om
honderden huizen, boomen, schuren, ja zelfs het
in aanbouw zijnde Protestante ziekenhuis van een
kruis te voorzien, ten teeken dat bij naderend
oorlogsonheil al deze perceelen onmiddellijk
moesten worden opgeblazen. Deze daad, die later
is gebleken volmaakt onnooodig te zijn geweest,
bracht er zoo den schrik in onder de bewoners,
dat velen zich haasten hals over kop naar
veiliger streken te verhuizen. Naarden werd
berucht: wie ging zich nu vestigen in een plaats
waar je elk oogenblik de kans beliep dat je
woning opgeblazen werd? De oorlog brak uit en
wat bleek nu? Dat men nergens in het land zoo
veilig zat als in het Gooi, dat niet evacueerde
en dat van eenige vijandelijke daad niets heeft
gemerkt. Ongeschonden is onze mooie streek uit
de oorlog te voorschijn getreden en als de
heeren makelaars nog naar een slagzin zoeken
voor hun advertenties in de groote bladen, dan
zouden wij hen in overweging willen geven dezen
te gebruiken: "Vestig u in 't Gooi. Nergens zit
u zo rustig en veilig als hier". Dat die rust ,
zelfs tot in het holst van den nacht, weleens
verstoord wordt door zwaar ronkende motoren van
een vlak over het huis scherend vliegtuig - och,
dat nemen we er graag op den koop toe bij. Dat
went wel op den duur. De heer Ovidus, van wien
wij in den aanvang een spreuk aanhaalden, heeft
eens gezegd: "Wat u hindert, wen u er aan, en
het zal u niet langer hinderen". Waarmee wel is
bewezen, dat er twee duizend jaar geleden ook
zaken waren waren die de mensen konden hinderen.
__________________

Evacuatie is vlot verloopen
Het oordeel van den leider in Noord-Holland
Een evenement was 't voor de bevolking van de
dorpen in het midden en het oosten des lands,
die naar andere deelen van ons land moesten
evacueeren. Het "Hb'd" heeft den leider van de
evacuatie in Noord-Holland, den heer H. de
Bordes, gevraagd hoe een en ander verloopen is
en de heer De Bordes antwoordde: Van alle kanten
krijgen wij te hooren , dat alles vlot is
verloopen en dat beide partijen, gasten en
gastheeren, tevreden zijn over den gang van
zaken.
Er waren, zoo bleek verder uit dit onderhoud,
voorbereidingen getroffen voor het opnemen van
165.000 a 175.000 personen in de onderscheidene
evacuatie-oorden in Noord-Holland. Naar deze
oorden zouden inwoners van een aantal dorpen in
Utrecht en in het Gooi, die met het oog op de
oorlogvoering een gevaarlijke ligging hadden -
dicht bij een stelling of temidden van
ondergeloopen land - overgebracht worden.
De evacuatie van deze dorpen is gedeeltelijk
uitgevoerd. De inwoners van Bussum,
's-Graveland, Naarden, Huizen, Laren, Blaricum
en Weesp zijn thuis gebleven, evenals die van
Hilversum waarvoor ergens in Zuid-Holland
vluchtoorden waren aangewezen. Indien den oorlog
langer had geduurd zouden ook deze plaatsen zijn
ontruimd. Dat dit nog niet was geschied is geen
gebrek in de organisatie, maar een gevolg van
het feit, dat voor die gebieden de urgentie nog
niet in voldoende mate aanwezig was toen het
vuren werd gestaakt.
Hoeveel burgers in het geheele land hun dorpen
hebben moeten verlaten valt nog niet te
overzien; de gebeurtenissen hebben elkander te
snel opgevolgd en liggen nog te dicht achter
ons. Daar de telegraaf- en telefoonverbindingen
nog niet naar alle zijden hersteld zijn is
evenmin een duidelijk overzicht te verkrijgen
hoeveel personen er thans reeds weer in hun
eigen woningen vertoeven. Hun aantal echter
wordt met den dag grooter.
En uit incidenteele berichten en brieven, die er
binnenkomen, blijkt wel dat verreweg de meeste
dorpen volkomen intact en bewoonbaar zijn
gebleven. In een gemeente bleek het nog niet
mogelijk de bewoners onmiddellijk weer toe tye
l;aten, daar er in de straten en velden nog
teveel wapens en munitie verspreid liggen, die
eerst opgeruimd moeten worden.
De overheden en de overheidsdiensten verleenen
alle medewerking voor een snelle terugkeer naar
de eigen woonplaatsen. De Spoorwegen stellen
treinen ter beschikking voor lange afstanden,
bijvoorbeeld voor de Amersfoorters, die in
Alkmaar vertoeven; de autobussen met
geevacueerden beschikken over voldoende benzine.
Ook particulieren verleenen, overal waar dat
mogelijk is, alle medewerking. Zelfs de vloot
van de Zuiderzeevisschers is ingeschakeld voor
het vervoer van de terugkeerende bevolking. Nog
nimmer hebben de botters zulk een taak vervuld.
Nogmaals, alles verloopt vlot. En heel veel, dat
vernield gewaand werd, blijkt nog volkomen gaaf
te zijn, zoo besloot de heer De Bordes zijn
mededeelingen aan het "Hbld".
____________________________________

F.J.J. de Gooijer

http://gooijer.nl.jouwpagina.nl

Zie: http://evacuation-naarden-1940.blogspot.com

2008-05-01T12:28:00.000-07:00

Luchtfoto van Vesting Naarden in 1940.

De weg op de voorgrond verbindt de Vesting met

het station Naarden-Bussum.

EVACUATIE - EVACUATION NAARDEN MEI 1940

Zie: http://evacuation-naarden-1940.blogspot.com